Alphorn; köknar ağacından İsviçre ulusal enstrümanına…
Yaklaşık 3,5 metre uzunluğunda, sekiz kilogram ağırlığında, konik ve sonuna doğru bir inek boynuzu gibi bükülmüş İsviçre’nin geleneksel müzik aleti; Alphorn.
İnsanoğlu 500 yıldan uzun bir süredir nefesli enstrüman çalıyor. Uzun bir süre çobanlar ineklerini meradan ahırlarına çağırmak ve sağım sırasında süt sığırlarını yatıştırmak için hafifçe için Alphorn kullanıyordu. Bu nedenle, halkın çok sevdiği bu enstrüman, geleneksel İsviçre tarım kültürüyle de ilişkilendiriliyor. Hatta İsiviçre köylerinin dağınık yapısı sebebiyle iletişim aracı olarakta kullanılmış
Tam olarak ne zaman ve nerede bulunduğu bilinmese de, Alphorn ismine ilk olarak 16. yüzyılın ortalarında İsviçre'deki St. Urban manastırının 1527 yılına ait bir kayıt defterinde rastlanmıştır.
18. yüzyılın sonlarında ise Alphorn sadece İsviçre Alp’lerinde nadiren duyulan bir enstrümandı, bunun nedeni de muhtemelen muazzam uzunluğunun seyahat etmeyi oldukça zorlaştırmasıydı. Alphorn'un yok olmasını önlemek için Bern Belediye Başkanı Niklaus von Mülinen (1760-1833), Alphornlar ürettirdi ve yetenekli müzisyenlere verdi. Bu şekilde, Alphorn bir müzik aleti olarak önem kazandı ve giderek İsviçre'nin sembolü haline geldi.
Alphor’nun yapımında kullanılan geleneksel malzeme, anayurdu olan İsviçre Alplerinde yamaçlarda yetişen köknar ağacıdır. Hava şartları, dik yamaçlarda büyüyen köknar ağaçlarının gövdesinin alt kısmının kıvrılmasına neden olur.
Alphorn ustaları öncelikle ağacı seçtikten sonra dikkatlice ikiye ayırır ve özel keskilerle iki tarafın da içini oyar. Sadece bu işlem bile yaklaşık 80 saatlik bir el işçiliği gerektirir. Ardından ağacın iç kısmını pürüzsüz hale getirmek için bir eğe ile düzeltir ve zımparalarlar. İki parçayı birbirine yapıştırdıktan sonra etrafını huş ağacı lifleriyle sıkıca sararlar. Alphorn çalınırken dengede durması için de yine özel bir ayaklık yapılır. Tüm bu işlemler bittikten sonra, enstrümana uygun bir ağızlık takılır ve sesin çıktığı geniş ağız desenler veya oymalarla süslenir.
Modern Alphornlar, ayrı ayrı oyulmuş, topraklanmış ve metal halkalar kullanılarak bir araya getirilmiş en az üç bileşenden oluşur. Alphorn duvarları ne kadar fazla olursa, sesi o kadar net olur. Alphornların el ile üretiminin yerini giderek daha yüksek hassasiyetli mekanik frezleme almıştır. Tecrübe ve rutine rağmen, el işçiliği ile elde edilen Alphornlar kadar iyi olmuyor.
Alphorn'un ton aralığı, valfleri veya kapakları olmadığı için uzunluğuna göre değişir. Ortalama 3,5 metrelik bir uzunluğa sahiptir ve birbirine sorunsuz bir şekilde karışan 16 doğal ton sağlar. Akciğerler ve dudaklar ile özel ve kolayca öğrenilebilen bir üfleme tekniği borudaki havaya yankılanır ve 10 km'ye kadar mesafeden duyulabilen bir ses üretir.
İsviçre Yodelling Derneği'nin şu anda dünya çapında düzenli olarak bir araya gelen ve Alphorn geleneğini canlı tutan 1800 kayıtlı Alphorn müzisyeni var.
