Japonya Jeoloji Birliği,
yerbilimleri alanında
ülkemizin önde gelen
bilimcisi Celal Şengör’ü
dünya jeolojisine ve
Japonya yerbilimlerine
yaptığı katkılardan dolayı,
Japonya’nın büyük ödülüne,
Akiho Miyashiro Ödülü’ne layık
gördü.
Miyashiro, Japonya’nın
en büyük yerbilimcilerinden
biri. Ödül töreni Kumamoto
Üniversitesi’nde düzenlenecek
olan yıllık bilimsel toplantıda
törenle verilecek. Şengör, ayrıca
törende bir konuşma yapacak.
2025 Akiho Miyashiro Ödülü
gerekçesi olarak, Şengör’ün
Avrasya’nın dağ kuşaklarının
kıvrılarak yükselerek sıradağlar
oluşumuna yaptığı önemli
katkılar sayıldı. Türkiye’deki
dağlar Alp-Himalaya orojenezi
(yükselmesi) sonucu oluştu.
Kuzey Anadolu Dağları ve Toros
Dağları bu şekilde ortaya çıktı.
Şengör’ün levha tektoniğine
dayalı çalışmaları da övüldü.
Levha tektoniği, sıcaklığı
yaklaşık 6000°C olan çekirdeğe
yakın bölgelerin ısının etkisiyle
yüzeye doğru hareket etmesi,
yüzeye yakın bölgelerin ise
merkeze doğru batması sonucu
oluşan konveksiyon sonucunda
yer kabuğunda levhalar hareket
eder ve tektonik hareketler
meydana gelir. Depremlerin
nedeni de budur.
Japonlar ödül gerekçeleri
arasında şunları da sayıyor:
Şengör, 18. yüzyıldan
günümüze dünyadaki dağ
yükselmeleri üzerine çalışmalar
hakkında olağanüstü tarihsel
incelemeler yürüttü.
Levha tektoniğinin
ortaya çıkışı sırasında
jeoloji bilimlerindeki
kavramsal değişim
örüntüsünü açıklığa
kavuşturdu ve bu
süreçleri kendi bakış
açısıyla yeniden sentezledi.
“100’den fazla basılı sayfa
içeren 300’den fazla bilimsel
çalışma yayımladı. Akdeniz
Bölgesi’nden Uzak Doğu
Asya’ya ve Orta Asya’nın
uçsuz bucaksızlığına kadar
tüm Avrasya kıtasının çeşitli
jeolojik yönlerini kapsayan
bu çalışmalar, dünya çapında
jeologlar tarafından yapılan
tektonik çalışmalarını büyük
ölçüde etkiledi.“
“Ayrıca, Japonya’daki jeolojik/
orojenik çalışmalardaki son
gelişmeleri dünyanın geri
kalanına tanıttı. Dr. Şengör,
Albany’deki New York Eyalet
Üniversitesi’nden Prof. J.F.
Dewey, K.C.A. Burke ve A.
Miyashiro’nun gözetiminde
doktora derecesini aldı.
Özellikle Prof. Miyashiro ile
birlikte “Orogeny” adlı bir
ders kitabının ortak yazarlığını
yaptı. Kitap Japonca, İngilizce,
Almanca, Rusça ve Çince
yayımlandı ve çok sayıda
jeoloğu aydınlatan dünya
çapında bir en çok satan
kitap haline geldi. Önemli
başarıları nedeniyle, çok sayıda
uluslararası ödül/madalyalarla
onurlandırıldı.”
Şengör, 11 Eylül’de önce Tokyo
Üniversitesi’nde bir konuşma
yapacak ve daha sonra ödülünü
almak üzere Kumamoto’ya
geçecek.
