Mısır sokağındaki Türkçe kelimeler
Türkler ile Mısırlılar arasındaki yakın ilişkinin köklü etkileri, Mısır lehçesinde hala sıklıkla kullanılan Türkçe kelimelerle yakından hissediliyor.
Mısır'da halkın diline pelesenk olmuş yüzlerce Türkçe kelime var. Telefonla aradığınız kişi ya da yol sorduğunuz birinden "efendim" şeklinde bir karşılık almanız işten bile değil.
Orta Asya'dan gelen Türkler tarafından 868 yılında Mısır'da kurulan Tolonoğulları Devleti'nden bu yana iki halk arasında devam eden yakın temas, "Ammiyye el-Masriyye" olarak bilinen fasih Arapça'dan türemiş pratik konuşma diline (ammice) yüzlerce Türkçe kelimenin girmesine neden oldu.
Mısır lehçesinde erkek ve kadın isimleri, lakaplar, yer adları, sıfatlar ve askeri rütbeler gibi çok sayıda Türkçe kelime bulunuyor.
Ayn eş-Şems Üniversitesi Türk Dili Bölümü Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Ahmed en-Necm, "Türkçe kelimelerin Mısır ammicesine geçmesinde, Türkler ve Mısırlılar arasında Hicri 3'üncü yüzyıldan itibaren başlayan yakın ilişki ve Türklerin yanında çalışan Mısırlıların önemli bir rol oynadığını" ifade etti.
Suhac Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Osmanlı Medeniyeti Tarihi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Muhammed Abdulati ise, "Türkçe'nin Mısır'da Fasih Arapçayı da etkilemediğini" söyledi.
Ancak Abdulati, Mısır sokağındaki konuşma dili olan ammicenin Türkçe'den çok sayıda kelime aldığını ve bu kelimelerin ülkede hala oldukça yaygın bir şekilde kullanıldığını dile getirdi.
Mısır ammicesindeki Türkçe kelimeler
"İnci", "Nazlı", "Mürüvet", "Gülbahar", "Ayten" ve "Şirin" gibi kadın isimlerinin yanı sıra "Yılmaz", "Neşet" ve "Şevki" gibi erkek isimleri de Mısırlılar arasında hala kullanılıyor.
"Antepli", "arabacı", "postacı", "sofracı", "temelli", "tembel" ve "nöbetçi" kelimelerini de Mısır'ın hemen tüm şehirlerinde duymak mümkün.
Mısırlıların "başa" olarak telaffuz ettikleri "paşa" lakabı da ülkede en yaygın şekilde kullanılan Türkçe kelimelerin başında yer alıyor. "Paşa"nın çoğulu olarak ise "paşalar" anlamında "başavat" kelimesi kullanılıyor.
Ayrıca "abi", "abla" ve "teyze" gibi akrabalarla ilgili terimlerin yanı sıra "hanım" sıfatı da en fazla duyulan kelimelerden bazısı. "Hanım" kelimesine bir de çoğul üreten Mısırlılar, "hanımlar" anlamında "havanım" diyor.
Mesleki alanda da "başmühendis" ve "hekimbaşı" gibi içinde "baş" ekinin bulunduğu kelimeler dikkat çekiyor. "Onbaşı", "yüzbaşı" ve "binbaşı" gibi rütbeler de Mısır ordusunda hala kullanılmaya devam ediyor.
Mutfağa giren Türkçe kelimeler
Yiyeceklerle ilgili ise türlü yerine "türli", pastırma yerine "bastırma" ve poğaça yerine kullanılan "boğaca" kelimeleri dikkat çekiyor.
Döner anlamında kullanılan "çevirmek" fiilinden türetilen "Şavirme"yi Mısır'ın her yerinde yemek mümkün.
Devrimin iki karşıt kelimesi Türkçe
Mısır'da Hüsnü Mübarek dönemini sona erdiren 25 Ocak Devrimi'nde sıkça dillendirilen ve en fazla öne çıkan iki kelime "Tahrir Meydanı" ve "Baltacılar" Türkçe kökenli.
Devrimin sembolü "Meydan et-Tahrir"deki "meydan" kelimesi Türkçe. Devrimci gençlere saldıran karşıt gruplara verilen "haydut ve eşkıya" anlamındaki "baltacı" kelimesi de Türkçe.
"Türk kahvesi yap 'Osmanli' olsun"
Mısır'da "Kahve Türki" yani Türk kahvesi oldukça yaygın ve sevilerek içiliyor. Ancak kahveyi isterken "Osmanli" denilmesi önemli.
"Osmanli" denilmezse kahve cam bardakta gelebiliyor. Kahveyi fincanda içmek istediğini belirtmek için "Osmanli" demek gerekiyor.
Kaynak: AA
